Skansen i grodzisko w Sopocie

Sopot kojarzy się zwykle z wakacjami, latem, smażalniami ryb i zabawą na plaży. To jednak również miasto ze swoją unikalną historią, zbudowane na gruzach dawnego grodziska słowiańskiego. Archeolodzy wiedzą od tym od niedawna, gdyż jest to teren trudny do badań – znaczny obszar Sopotu znajduje się obecnie pod zabudową.

Osadnictwo słowiańskie rozwinęło się tu prawdopodobnie już około 9000 lat p.n.e., po ustąpieniu lodowca. Znaleziono jak dotychczas nieliczne zabytki krzemienne – głównie odłupki i wióry powstały poprzez ociosywanie większych brył krzemienia. Niektóre z nich wykorzystywane były najwyraźniej jako narzędzia lub groty.

Najciekawszy znaleziskiem jest kamienny toporek ze wzgórz przy ulicy Okrężnej i przekazany do wartego odwiedzenia Muzeum Archeologicznemu w Gdańsku, gdzie wraz z innymi, podobnymi eksponatami możemy go oglądać do dziś. Jednak dużo więcej znalezisk świadczących o wczesnym zasiedleniu terenu dzisiejszego Sopotu pochodzi z epoki żelaza, czyli mniej więcej sprzed 2700 lat.

Są to ślady grobów zbudowanych z płaskich kamieni i otoczaków, typowych dla pochówku w tej epoce. W otoczeniu jednego z takich cmentarzysk znaleziono także urny gliniane, biżuterię z bursztynu oraz unikalną popielnicę twarzową z rysunkiem gwiazdy i słońca, będącą reliktem dawnego kultu solarnego naszych przodków, Prasłowian. Najlepiej jednak zachowanym, dawnym zabytkiem Sopotu jest grodzisko wczesnośredniowieczne, znajdujące się na polodowcowym wzgórzu Wysoczyzny Kaszubskiej, przy ulicy Haffnera, niemal nad samym morzem.

Od zachodu zabezpieczała je fosa, której pozostałości można znaleźć do dzisiaj. W prowadzonych tu już od niemal stu lat badań wiemy, że w okresie od VIII do połowy IX wieku gród stanowił osadę otwartą, którą z czasem otoczono wałem drewniano-ziemnym, a następnie kamiennym. Bronił przybrzeżnego pasa morskiego aż do X wieku n.e. Kilka razy był spalony. Jego mieszkańcy utrzymywali liczne stosunki handlowe z krajami nadbałtyckimi i Bizancjum, o czym świadczą odkryte tu szklane paciorki i inne ozdoby.

Zajmowali się rzemiosłem i uprawami ziemi, hodowali różne zwierzęta, intensywnie uprawiali też rybołówstwo. Obecnie grodzisko sopockie jest częścią Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, a zarazem stanowi Skansen Archeologiczny o znaczeniu europejskim. Dokonano w nim rekonstrukcji chat oraz palisady, a wykopane przez archeologów eksponaty wystawiono do oglądania w ich naturalnym środowisku, na wzór podobnych skansenów ze Szwecji i Danii.

Większość rzeczy można tu obejrzeć z bliska i dotknąć, a w samym skansenie możemy też bez problemu robić zdjęcia. Odbudowane grodzisko jest nie tylko ciekawym miejscem do podziwiania, ale okazją do promocji historii i kultury wczesnośredniowiecznych Pomorzan.

Jest to poza tym miejsce o tyle godne polecenia dla turystów, że wciąż pełne życia – cyklicznie odbywają się w nim prezentacje dawnych rzemiosł, pokazy walk rycerskich i strzelania z łuku, oraz coroczne Festyny Archeologiczno- Historyczne. Większość z tych imprez ma miejsce w okresie letnim, tak więc odwiedzając Sopot warto być może za chwilę porzucić plażę i zobaczyć ów kawałek naszej dawnej historii…